Himavantasuttaṃ
Sāvatthinidānaṃ.
サーヴットヒー(サーヴッティー)を**起源(nidāna)**とする。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, himavantaṃ pabbatarājānaṃ nissāya nāgā kāyaṃ vaḍḍhenti, balaṃ gāhenti;
たとえば、比丘たちよ、ヒマラヤ山(ヒマヴァンタ)、山の王を依り所として、ナーガ(竜・蛇神)たちは身体を大きく成長させ、力を得る。
te tattha kāyaṃ vaḍḍhetvā balaṃ gāhetvā kusobbhe otaranti,
彼らはそこで身体を大きくし、力を得た後、小さな流れ(小渓)へ下る。
kusobbhe otaritvā mahāsobbhe otaranti,
小さな流れへ下った後、大きな流れ(大渓)へ下る。
mahāsobbhe otaritvā kunnadiyo otaranti,
大きな流れへ下った後、小さな川へ下る。
kunnadiyo otaritvā mahānadiyo otaranti,
小さな川へ下った後、大きな川へ下る。
mahānadiyo otaritvā mahāsamuddasāgaraṃ otaranti;
大きな川へ下った後、大海(大洋)へ下る。
te tattha mahantattaṃ vepullattaṃ āpajjanti kāyena;
彼らはそこで、身体において偉大さと広大さを得る。
evameva kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya satta bojjhaṅge bhāvento satta bojjhaṅge bahulīkaronto mahantattaṃ vepullattaṃ pāpuṇāti dhammesu.
まさにそのように、比丘たちよ、比丘は**戒(sīla)**を依り所とし、戒にしっかりと立って、**七つの覚支(satta bojjhaṅge)**を修習し、七つの覚支を多く行うことによって、**諸法(dhammesu)**において偉大さと広大さを得る。
Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya satta bojjhaṅge bhāvento satta bojjhaṅge bahulīkaronto mahantattaṃ vepullattaṃ pāpuṇāti dhammesūti?
では、比丘たちよ、どのようにして比丘は戒を依り所とし、戒に立って七つの覚支を修習し、七つの覚支を多く行うことによって、諸法において偉大さと広大さを得るのか?
Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ;
ここに、比丘たちよ、比丘は**念覚支(satisambojjhaṅgaṃ)**を修習する――**離(viveka)**に依り、**離欲(virāga)**に依り、**滅(nirodha)**に依り、**捨(vossagga)**に向かって転じるものとして。
dhammavicayasambojjhaṅgaṃ bhāveti…pe…
**法(真理)の観察覚支(dhammavicayasambojjhaṅgaṃ)**を修習する……(以下同様に)
vīriyasambojjhaṅgaṃ bhāveti…pe…
**精進覚支(vīriyasambojjhaṅgaṃ)**を修習する……
pītisambojjhaṅgaṃ bhāveti…pe…
**喜覚支(pītisambojjhaṅgaṃ)**を修習する……
passaddhisambojjhaṅgaṃ bhāveti…pe…
**静(安)覚支(passaddhisambojjhaṅgaṃ)**を修習する……
samādhisambojjhaṅgaṃ bhāveti…pe…
**定覚支(samādhisambojjhaṅgaṃ)**を修習する……
upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ.
**捨(平静)覚支(upekkhāsambojjhaṅgaṃ)**を修習する――離に依り、離欲に依り、滅に依り、捨に向かって転じるものとして。
Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya satta bojjhaṅge bhāvento satta bojjhaṅge bahulīkaronto mahantattaṃ vepullattaṃ pāpuṇāti dhammesū’’ti.
このようにして、比丘たちよ、比丘は戒を依り所とし、戒に立って七つの覚支を修習し、七つの覚支を多く行うことによって、諸法において偉大さと広大さを得るのである。
Paṭhamaṃ.
第一(経)。
まとめのポイント(解説補足)
- この経の核心は、「戒(sīla)を土台として七覚支を育てる」 → 小さな流れから大海に至るように、**徐々に偉大で広大な境地(覚りの深さ・広さ)**に到達するという喩え。
- 七覚支それぞれが「vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ」(離・離欲・滅・捨に向かうもの)として修習される点が重要。単なる集中や喜びではなく、解脱へ向かう方向性が強調されている。
1. Himavantasuttaṃ
- Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, himavantaṃ pabbatarājānaṃ nissāya nāgā kāyaṃ vaḍḍhenti, balaṃ gāhenti; te tattha kāyaṃ vaḍḍhetvā balaṃ gāhetvā kusobbhe otaranti, kusobbhe otaritvā mahāsobbhe otaranti, mahāsobbhe otaritvā kunnadiyo otaranti, kunnadiyo otaritvā mahānadiyo otaranti, mahānadiyo otaritvā mahāsamuddasāgaraṃ otaranti; te tattha mahantattaṃ vepullattaṃ āpajjanti kāyena; evameva kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya satta bojjhaṅge bhāvento satta bojjhaṅge bahulīkaronto mahantattaṃ vepullattaṃ pāpuṇāti dhammesu. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya satta bojjhaṅge bhāvento satta bojjhaṅge bahulīkaronto mahantattaṃ vepullattaṃ pāpuṇāti dhammesūti? Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ; dhammavicayasambojjhaṅgaṃ bhāveti…pe… vīriyasambojjhaṅgaṃ bhāveti…pe… pītisambojjhaṅgaṃ bhāveti…pe… passaddhisambojjhaṅgaṃ bhāveti…pe… samādhisambojjhaṅgaṃ bhāveti…pe… upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya satta bojjhaṅge bhāvento satta bojjhaṅge bahulīkaronto mahantattaṃ vepullattaṃ pāpuṇāti dhammesū’’ti. Paṭhamaṃ.


コメント